İş ilanlarında ve sözleşmelerde çoğunlukla brüt ücret yazar; hesabınıza yatan ise net ücrettir. Aradaki fark dört kalemden oluşur: sosyal güvenlik primi, işsizlik sigortası primi, gelir vergisi ve damga vergisi. 2024'ten bu yana bunlara bir de asgari ücret istisnası eklenir; bu istisna, özellikle düşük ve orta maaşlarda neti belirgin biçimde artırır.
Kesintiler ve oranları
| Kesinti | Oran | Neyin üzerinden |
|---|---|---|
| SGK işçi payı | %14 | Prime esas brüt kazanç |
| İşsizlik sigortası işçi payı | %1 | Prime esas brüt kazanç |
| Gelir vergisi | %15 – %40 (dilimli) | Gelir vergisi matrahı |
| Damga vergisi | %0,759 | Brüt ücret |
Prime esas kazancın yasal bir üst sınırı vardır. Çok yüksek maaşlarda SGK ve işsizlik kesintisi, brüt ücretin tamamı yerine bu tavan üzerinden hesaplanır.
Hesaplama sırası
- SGK ve işsizlik primi: Brüt ücretin %15'i (14 + 1) kesilir.
- Gelir vergisi matrahı: Brüt ücretten bu primler düşülür. Kalan tutar matrahtır.
- Gelir vergisi: Matraha, yıl başından o aya kadar biriken kümülatif matraha göre hangi dilimdeyseniz o dilimin oranı uygulanır.
- Damga vergisi: Brüt ücretin binde 7,59'u hesaplanır.
- Asgari ücret istisnası: Asgari ücrete düşen gelir vergisi ve damga vergisi kadar tutar, hesaplanan vergilerden düşülür.
2026 gelir vergisi dilimleri (ücret gelirleri)
| Yıllık kümülatif matrah | Oran |
|---|---|
| 190.000 ₺'ye kadar | %15 |
| 190.000 – 400.000 ₺ | %20 |
| 400.000 – 1.500.000 ₺ | %27 |
| 1.500.000 – 5.300.000 ₺ | %35 |
| 5.300.000 ₺ üzeri | %40 |
Dilimler kümülatif işler: Ocak'ta %15 diliminde olan bir çalışan, matrahı birikip 190.000 ₺'yi geçtiği aydan itibaren %20 dilimine girer. Bu yüzden aynı brüt maaşın neti yılın ikinci yarısında genellikle düşer. Bu, bir hata değil, dilimli verginin doğal sonucudur.
Asgari ücret istisnası nasıl işler?
Gelir Vergisi Kanunu'nun 23/18. maddesi uyarınca, asgari ücrete isabet eden gelir vergisi ve damga vergisi herkes için vergiden istisnadır. 2026'da brüt asgari ücret 33.030 ₺, net asgari ücret 28.075,50 ₺'dir.
- Asgari ücretin gelir vergisi matrahı: 33.030 × 0,85 = 28.075,50 ₺
- Buna düşen gelir vergisi (ilk dilimde): 28.075,50 × %15 = 4.211,33 ₺
- Asgari ücretin damga vergisi: 33.030 × %0,759 = 250,70 ₺
Asgari ücretle çalışan birinin vergisi tamamen istisna kapsamına girdiği için net ücreti, brütten yalnızca %15'lik primler düşülerek bulunur: 33.030 − 4.954,50 = 28.075,50 ₺. Daha yüksek maaş alanlarda ise hesaplanan vergiden bu tutarlar düşülür ve kalan kısım ödenir.
Örnek: 50.000 ₺ brüt maaşın Ocak ayı neti
SGK işçi payı: 50.000 × %14 = 7.000,00 ₺
İşsizlik sigortası: 50.000 × %1 = 500,00 ₺
Gelir vergisi matrahı: 50.000 − 7.500 = 42.500,00 ₺
Hesaplanan gelir vergisi: 42.500 × %15 = 6.375,00 ₺
İstisna sonrası gelir vergisi: 6.375,00 − 4.211,325 = 2.163,68 ₺
Hesaplanan damga vergisi: 50.000 × %0,759 = 379,50 ₺
İstisna sonrası damga vergisi: 379,50 − 250,70 = 128,80 ₺
Net maaş: 50.000 − 7.000 − 500 − 2.163,68 − 128,80 = 40.207,52 ₺
İstisna tutarı kuruş yuvarlaması yapılmadan düşülmüştür. Bordro programları ara tutarları farklı sırayla yuvarlayabildiği için bordronuzla 1 kuruşluk fark görebilirsiniz.
Aynı maaşta kümülatif matrah her ay 42.500 ₺ artar ve Mayıs ayında 190.000 ₺'yi aşar. O aydan itibaren matrahın bir kısmı %20'den vergilendirileceği için net maaş azalır.
Kendi maaşınızı ay ay hesaplayın; kümülatif matrahı da girebilirsiniz.
Maaş hesaplama aracını açınSık yapılan hatalar
- Neti 12 ile çarpıp yıllık net bulmak. Dilimler kümülatif olduğu için yılın son aylarındaki net, Ocak netinden düşüktür.
- Vergiyi brüt üzerinden hesaplamak. Gelir vergisi brüte değil, primler düşüldükten sonra kalan matraha uygulanır.
- İstisnayı unutmak. 2024 öncesi hesap yöntemleriyle bulunan netler, bugün olduğundan düşük çıkar.
Kaynaklar
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, md. 23/18 (asgari ücret istisnası) ve md. 103 (tarife); 2026 tarifesi: Gelir İdaresi Başkanlığı
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, md. 81 (prim oranları)
- 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu, md. 49 (işsizlik sigortası primi)
- 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu, (1) sayılı tablo
- Asgari Ücret Tespit Komisyonu kararı, 2026 yılı asgari ücreti (Resmî Gazete)